Sandras Dağı

Dağlar kendi aralarında selamlaşır. Ama Sandras bir başkadır. Şimşekler çakarak, parlayarak merhabalaşır diğerleriyle. Bizim buralarda “Bu dağ boş değil” derler…

Yazı: Yusuf Erkan / Fotoğraf: Umut Kaçar

Köyceğiz’in dağ köylerinden Karaçam’da yaşayan Ali Kanat, tüm hayatını gölgesinde geçirdiği Sandras’ı böyle anlatıyor. Söyledikleri insanoğlunun Sandras’la sadece fiziksel değil, içsel bağlar da kurduğunu gösteren örneklerden biri. Anadolu’da dağlara nice türkü yakılmış, nice efsane yakıştırılmıştır; yüksekler masalların, aşkların, şiirin, tüm bir yaşamın mekânıdır. Dağlar, onlara atfedilen yücelik, saygı ve hayranlığın yanında koruyucu olarak da görülür. Bazı dağlar, haklarında anlatılan efsanelerle, insanda uyandırdıkları saygı ve sevgiyle daha da ünlenir, önem kazanır. Sandras işte böyle bir dağ. O, erenler zirvesi…

Batı Torosların bir parçası olan Sandras Dağı, Muğla’nın Köyceğiz ilçesi sınırlarında yükseliyor. Yüksekliği 2 bin 295 metreyi bulan zirvesi, burada yattığına inanılan erenin adıyla, “Çiçek Baba” olarak da biliniyor. Sandras Dağı’nın eteklerine tutunan, Köyceğiz’in Ağla (Yayla) köyünün sakinlerinin rivayeti odur ki zamanında İran Horasan’da medresede okuyan 72 eren, ellerindeki asaları Anadolu’ya, Balkanlar’a, Ortadoğu’ya fırlatır. Asaların tekmili farklı dağların zirvelerine saçılır. Erenlerin beşinin asası bu yörenin ulu dağlarına; Atkuyruksallamaz, Şimşir, Ölemez, Aygır ve Sandras’ın zirvelerinde düşer. Asalar bir süre dağ yücelerinde sahiplerini bekler. Beş eren, onlar gibi sırrına tam olarak eremediğimiz maneviyat dünyasından, içsel yolculuklardan geçerek asalarına doğru yola çıkar. Erenlerden Çiçek Baba, Sandras’ın zirvesinde asasına kavuşur ve bu dağın yücelerini mekân tutar…

Sandras Dağı hala yaşayan söylenceleri, gelenekselliğini koruyan yaşam ve üretim biçimleri, el değmemiş doğa değerleriyle dikkat çeken özel bir coğrafya. Karaçam ormanları (Pinusnigra), sığla ormanları (Liquidambarorientalis), alpin bitki örtüsü ve tür çeşitliliğiyle Türkiye’nin önemli bitki alanlarından biri burası. Sığla ağacı bölgenin ve Türkiye’nin en önemli değerlerinden;dünya dağılımı büyük oranda Gökova, Marmaris, Köyceğiz, Yunanistan’ın bir bölümü ve Rodos Adası.  Sandras, İzmir 2 No’lu Kültür ve Doğa Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 1995 yılında 1. derece doğal ve arkeolojik sit alanı ilan edildi. Dağın eteklerindeki Kartal Gölü’nün çevresinde 1309 hektarlık bölge ise tabiatı koruma alanı statüsünde.