Hakkâri; Dağlar Kenti

Fotoğraflar: Yusuf Aslan

Hakkâri kelimesinin etimolojik kökeninin “her-kariyan” ifadesine dayandığı söyleniyor. Her-kariyan güçlü, yapabilen, muktedir anlamlarına geliyor. Esasen Herkarî (Hakkâri) coğrafi bir bölgenin adı değil, o yöredeki yerleşik boyların adı. Asurlar, Medler tarafından İÖ 612 yılında ortadan kaldırılınca Asuriler, Ninova, Kalhu ve Şarukin kentlerinden Hakkâri’nin Tîyar, Baz, Cilo taraflarına, dağlık kesimlere yerleşti. Papaz Nasturius’un İS 5. yüzyılda kurduğu ve adını ondan alan inancı bir milli mezhep olarak benimsediler ve sonrasında Nasturiler olarak anıldılar. Bu dağlık coğrafyada 200 köye ve 139 kiliseye sahiplerdi. Birçok kaynakta Doğu Süryanileri, Keldaniler olarak da anılan Nasturilerin merkez kilisesi sayılan ünlü Koçanis Kilisesi de Berçelan Platosu’nun doğu eteklerinde bulunuyor. Şimdi bu kültürlerden Kürtler yaşamakta Hakkâri’de. İki ana aşiret Ertuşîler ve Pinyanişîleri oluşturan irili ufaklı aşiretler varlığını hâlâ sürdürüyor. Bir zamanlar sürüleri on binlerle ölçülen köyler kayboluyor. Yöre halkı son dönemlerde yaşanan sıkıntılardan dolayı kendine özgü yaşam biçimlerinden giderek kopuyor.